ថ្ងៃសីល

សីល

ថ្ងៃសីលគឺជាថ្ងៃបុណ្យសាសនាដែលពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរប្រារព្ធតាមដំណើរព្រះច័ន្ទ ជាទម្លាប់មានតាំងពីសម័យព្រះពុទ្ធមកម្ល៉េះ។ គោលបំណងគឺសាមញ្ញណាស់ គឺទុកពេលមួយថ្ងៃឲ្យចិត្តបានស្ងប់ បន្ថយការងារខាងក្រៅ ហើយបង្កើនការស្តាប់ធម៌និងការភាវនា។ ទាំងព្រះសង្ឃទាំងពុទ្ធបរិស័ទសុទ្ធតែខំប្រឹងប្រែងជាងថ្ងៃធម្មតា ដោយរៀនធម៌បន្ថែម អង្គុយសមាធិយូរជាងមុន និងជួយគ្នាទៅវិញទៅមកតាមទំនៀមវត្តនិងភូមិ។ អ្នកខ្លះរក្សាសីលប្រាំ អ្នកខ្លះរក្សាសីលប្រាំបី ហើយទៅវត្តធ្វើបុណ្យស្តាប់ធម៌និងសូត្រមន្តតាំងពីព្រឹក។ នៅលើប្រតិទិននេះ ថ្ងៃណាដែលមានរូបព្រះ នោះហើយជាថ្ងៃសីល។

ពេញបរមី

ចំនួនថ្ងៃសីលក្នុងមួយខែមិនដូចគ្នាគ្រប់ទីកន្លែងទេ កន្លែងខ្លះកាន់ពីរថ្ងៃ កន្លែងខ្លះកាន់ច្រើនថ្ងៃរហូតដល់ប្រាំមួយថ្ងៃតាមទំនៀម។

នៅតាមប្រទេសថេរវាទ គេតែងប្រារព្ធតាមដំណាក់កាលព្រះច័ន្ទទាំងបួន ប្រហែលមួយសប្តាហ៍ម្តង គឺថ្ងៃខែដាច់ ថ្ងៃពេញបូណ៌មី និងថ្ងៃពាក់កណ្តាលខែទាំងពីរ។ ថ្ងៃខែដាច់និងថ្ងៃពេញបូណ៌មីមានសារៈសំខាន់ពិសេស ព្រោះជាពេលដែលព្រះសង្ឃប្រជុំសូត្រវិន័យ។ នៅកម្ពុជា ថ្ងៃដែលគេប្រារព្ធជាប់ជាប្រចាំគឺថ្ងៃ ៨ កើត ១៥ កើត ៨ រោច និង ១៥ រោច។ ទំនៀមខ្លះកាន់តែពីរថ្ងៃគឺពេញបូណ៌មីនិងខែដាច់ តែទំនៀមខ្មែរនិយមកាន់គ្រប់ទាំងបួនថ្ងៃ។ នៅលើប្រតិទិននេះ សូមចុចលើថ្ងៃទាំងនោះដើម្បីមើលរូបព្រះនិងព័ត៌មានចន្ទគតិ។

សីល

នៅថ្ងៃសីល ពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរនិយមរក្សាសីលប្រាំ ឬសីលប្រាំបី ទៅវត្តស្តាប់ធម៌ ប្រគេនចង្ហាន់ និងអង្គុយសមាធិ។ សីលប្រាំបីចាប់ផ្តើមពីសីលប្រាំដែរ គឺមិនសម្លាប់សត្វ មិនលួចទ្រព្យ មិននិយាយកុហក មិនសេពគ្រឿងស្រវឹង តែប្រការទីបីត្រូវវៀរចាកមេថុនធម៌ទាំងស្រុង។ ការរក្សាបែបនេះមួយថ្ងៃជួយឲ្យយល់ពីជីវិតបួស។ អ្នកនៅជិតវត្តអាចទៅចូលរួមតាំងពីព្រឹកព្រលឹម ឯអ្នកនៅឆ្ងាយអាចសូត្រមន្ត អានព្រះធម៌ និងសមាធិនៅផ្ទះបាន។ សីលប្រាំបីបន្ថែមបីប្រការ គឺមិនហូបបាយក្រោយថ្ងៃត្រង់ មិនមើលល្បែងកម្សាន្ត មិនលាបគ្រឿងក្រអូបនិងមិនពាក់គ្រឿងអលង្ការ និងមិនដេកលើគ្រែខ្ពស់ទន់សុខស្រួល។ នៅលើប្រតិទិននេះ ថ្ងៃណាមានរូបព្រះ សូមចាត់ទុកថាជាថ្ងៃសីល ហើយចុចមើលព័ត៌មានបន្ថែម។

វិសាខបូជា

វិសាខបូជាគឺជាបុណ្យធំជាងគេមួយក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលប្រទេសកម្ពុជាទុកជាបុណ្យជាតិ។ ក្រៅពីកម្ពុជា ប្រទេសជិតពីររយដែលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏បានឯកភាពទទួលស្គាល់ថ្ងៃនេះជាបុណ្យអន្តរជាតិ កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៩។ ហេតុដែលគេឲ្យតម្លៃខ្លាំងបែបនេះ ព្រោះថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខបានប្រមូលព្រឹត្តិការណ៍ធំៗបីយ៉ាងទាក់ទងនឹងព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមកជួបជុំគ្នា។

ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងបីនោះគឺ ការផ្តល់ព្រះជន្មប្រសូត ការត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចៈ និងការចូលបរិនិព្វាន។ ព្រះអង្គមានព្រះនាមដើមថា សិទ្ធត្ថ ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈនិងព្រះនាងសិរិមហាមាយា។ ក្រោយមកគេថ្វាយព្រះនាមជាច្រើនដូចជា ព្រះសមណគោតម ព្រះសក្យមុនី ព្រះបរមគ្រូ និងព្រះសាស្តា។ ការចងចាំព្រះគុណទាំងបីក្នុងថ្ងៃតែមួយនេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យវិសាខបូជាខុសពីបុណ្យដទៃ។

តាមប្រវត្តិ ព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់ប្រសូតនៅថ្ងៃសុក្រ ពេញបូណ៌មី ខែវិសាខ ឆ្នាំច មុនគ្រិស្តសករាជប្រមាណប្រាំមួយរយម្ភៃបីឆ្នាំ។ ពេលព្រះជន្មបានម្ភៃប្រាំបួនព្រះវស្សា ព្រះអង្គបានលះបង់រាជសម្បត្តិយាងទៅសាងផ្នួស។ រឿងនេះពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរគ្រប់រូបសុទ្ធតែចងចាំ ព្រោះវាបង្ហាញពីការលះបង់ដ៏ធំធេងដើម្បីស្វែងរកផ្លូវរួចចាកទុក្ខ។ នៅលើប្រតិទិន ពេលឃើញថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខ សូមនឹកដល់ថ្ងៃប្រសូតនេះមុនគេ។

ក្រោយពីបួសអស់រយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងក្លាយជាព្រះពុទ្ធ នៅថ្ងៃពុធ ពេញបូណ៌មី ខែវិសាខ ឆ្នាំរកា នាវេលាជិតភ្លឺ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាថ្ងៃកំណើតនៃព្រះធម៌ ដែលភ្លឺឡើងសម្រាប់សត្វលោក។ ពុទ្ធបរិស័ទនិយមទៅវត្តស្តាប់ធម៌ទេសនាអំពីអរិយសច្ចៈបួននិងមគ្គមានអង្គប្រាំបី ដើម្បីរំលឹកថាព្រះបញ្ញានេះហើយជាពន្លឺនាំផ្លូវជីវិត។ បើនៅឆ្ងាយពីវត្ត អាចអានព្រះធម៌ឬអង្គុយសមាធិនៅផ្ទះក៏បាន។

ចំណែកការចូលបរិនិព្វានវិញ កើតឡើងនៅថ្ងៃអង្គារ ពេញបូណ៌មី ខែវិសាខ ឆ្នាំម្សាញ់ ពេលព្រះអង្គមានព្រះជន្មប៉ែតសិបព្រះវស្សា។ គិតមកដល់សព្វថ្ងៃ ព្រះសក្យមុនីបានរលត់សង្ខារអស់រយៈពេលជាងពីរពាន់ប្រាំរយឆ្នាំហើយ។ ទោះព្រះអង្គចូលនិព្វានយូរយ៉ាងណា ព្រះធម៌និងព្រះវិន័យដែលទ្រង់ទុកនៅតែជាគ្រូបន្ត។ ដូច្នេះថ្ងៃវិសាខបូជាគឺជាថ្ងៃគោរពព្រះគុណ មិនមែនជាថ្ងៃកំសត់យំសោកទេ។

បើក្រឡេកមើលទាំងបីយ៉ាងនឹងឃើញថា ប្រសូត ត្រាស់ដឹង និងបរិនិព្វាន សុទ្ធតែត្រូវថ្ងៃ១៥កើតពេញបូណ៌មីខែវិសាខដូចគ្នា ខុសតែឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ មូលហេតុនេះហើយទើបបុរាណាចារ្យហៅវិសាខបូជាថា បុណ្យនៃថ្ងៃទាំងបី។ ការចងចាំបែបនេះជួយឲ្យកូនខ្មែរងាយទន្ទេញ ហើយងាយពន្យល់បន្តដល់ក្មេងៗ។ ពេលបើកប្រតិទិនឃើញខែវិសាខ សូមចាំថានេះជាខែដ៏ពិសិដ្ឋជាងគេ។

នៅកម្ពុជា ពិធីវិសាខបូជាចាប់ផ្តើមតាំងពីព្រឹកព្រលឹម។ ពុទ្ធបរិស័ទនាំចង្ហាន់ បាយសម្លរ ផ្កាភ្ញី ទៀនធូបទៅវត្ត។ មានការសម្តែងធម៌ទេសនា ការដើរប្រទក្សិណជុំវិហារបីជុំ ការស្រោចទឹកពោធិព្រឹក្ស និងការសូត្រធម៌ពេលយប់។ វត្តខ្លះធ្វើបុណ្យដល់ភ្លឺតាមទំនៀមបុរាណ។ អ្នកនៅភ្នំពេញអាចទៅវត្តធំៗ អ្នកនៅខេត្តក៏មានវត្តជិតផ្ទះដែរ។ សំខាន់គឺទៅដោយចិត្តជ្រះថ្លា មិនមែនទៅតែលេងទេ។

សម្រាប់យុវជន នេះជាឱកាសល្អស្វែងយល់ពីព្រះពុទ្ធប្រវត្តិដោយផ្ទាល់។ ក្រៅពីធ្វើបុណ្យ គួរស្តាប់ធម៌ឲ្យចប់មួយគ្រា សួរព្រះសង្ឃពីចម្ងល់ ហើយយកធម៌មួយឃ្លាទៅអនុវត្តនៅផ្ទះ ដូចជាមេត្តា សច្ចៈ និងសតិ។ បើមិនអាចទៅវត្តបាន អាចបើកប្រតិទិននេះមើលថ្ងៃពេញបូណ៌មី អង្គុយសមាធិមួយរយៈខ្លី និងបួងសួងសេចក្តីល្អដល់ឪពុកម្តាយ។ បុណ្យពិតមិននៅលើរូបថតទេ គឺនៅលើចិត្តដែលស្ងប់ជាងមុន។

វិសាខបូជានៅជាប់ជាមួយបុណ្យសាសនាដទៃទៀតដូចជា មាឃបូជា ចូលវស្សា ចេញវស្សា និងកឋិនទាន។ ក្នុងចំណោមនោះ វិសាខបូជាធំជាងគេ ព្រោះប្រមូលរឿងបីក្នុងថ្ងៃតែមួយ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ ដូច្នេះសាលារៀននិងស្ថាប័នរដ្ឋតែងរៀបចំកម្មវិធីដែរ។ សូមតាមដានទំព័រខែឧសភានៅលើគេហទំព័រនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ព្រោះថ្ងៃសុរិយគតិប្រែប្រួលតាមព្រះច័ន្ទ។

ពេលល្ងាចនៃថ្ងៃវិសាខបូជា វត្តស្ទើរគ្រប់កន្លែងតែងរៀបចំការដើរប្រទក្សិណជុំវិហារឬជុំចេតិយបីជុំ ដោយភ្លឺដោយទៀនធូបនិងផ្កាឈ្ងុយ។ ជុំទីមួយនឹកដល់ព្រះពុទ្ធគុណ ជុំទីពីរនឹកដល់ព្រះធម៌គុណ និងជុំទីបីនឹកដល់ព្រះសង្ឃគុណ។ ពុទ្ធបរិស័ទដើរដោយស្ងៀមស្ងាត់ មិនជជែកគ្នា ហើយតាំងចិត្តរំលឹកព្រះគុណ។ បើនាំកូនតូចទៅ គួរបង្រៀនឲ្យកាន់ផ្កាដោយសុភាព ហើយពន្យល់ខ្លីៗថាការដើរនេះគឺជាការគោរព មិនមែនជាការដើរលេងទេ។ វត្តខ្លះចាប់ផ្តើមពីម៉ោងប្រាំពីរយប់ ដូច្នេះគួរទៅដល់មុនបន្តិចដើម្បីរកកន្លែងឈរ។

សកម្មភាពធ្វើបុណ្យក្នុងថ្ងៃនេះមានច្រើនបែប មិនត្រឹមតែប្រគេនចង្ហាន់ទេ។ អ្នកខ្លះទទួលសីលប្រាំឬសីលប្រាំបីមួយថ្ងៃ អ្នកខ្លះបរិច្ចាគថវិកាជួយជួសជុលវត្ត អ្នកខ្លះជួយសម្អាតបរិវេណវត្តនិងដាំដើមឈើ។ ការស្តាប់ធម៌ទេសនាពីព្រះពុទ្ធប្រវត្តិគឺសំខាន់ជាងគេ ព្រោះធ្វើឲ្យយល់ថាហេតុអ្វីបានជាថ្ងៃនេះធំ។ ក្រោយស្តាប់ហើយ គួរជ្រើសធម៌មួយឃ្លាទៅអនុវត្ត ដូចជានិយាយពាក្យពិត កុំឆាប់ខឹង និងមានមេត្តាចំពោះសត្វ។ បុណ្យដែលចម្រើនពិតគឺបុណ្យដែលធ្វើឲ្យចិត្តស្រាលជាងមុន។

សម្រាប់គ្រួសារដែលនៅឆ្ងាយពីវត្ត ក៏អាចប្រារព្ធនៅផ្ទះបានដែរ។ ព្រឹកឡើងអាចរៀបចំអាសនៈតូចមួយដោយមានព្រះពុទ្ធរូប ផ្កាស្រស់ ទឹកស្អាត និងទៀនមួយគូ។ បន្ទាប់មកអង្គុយស្ងៀមៗប្រាំទៅដប់នាទី នឹកដល់ព្រះគុណទាំងបី ហើយបួងសួងឲ្យឪពុកម្តាយនិងក្រុមគ្រួសារបានសុខ។ កូនក្មេងអាចជួយរៀបផ្កា ជួយអានប្រវត្តិសង្ខេប ឬគូររូបពោធិព្រឹក្ស។ ពេលល្ងាចអាចបើកមើលប្រតិទិនចន្ទគតិជាមួយគ្នា ពន្យល់ថាហេតុអ្វីថ្ងៃ១៥កើតមានព្រះច័ន្ទពេញវង់។

ហេតុដែលថ្ងៃពេញបូណ៌មីមានតម្លៃក្នុងទំនៀមខ្មែរ ព្រោះជាពេលដែលព្រះច័ន្ទភ្លឺច្បាស់ជាងគេ ងាយប្រជុំគ្នានិងធ្វើពិធីពេលយប់។ បុព្វបុរសខ្មែរតែងចាំខែតាមព្រះច័ន្ទ ហើយប្រើថ្ងៃពេញបូណ៌មីជាថ្ងៃណាត់ជួបធ្វើបុណ្យ។ ទម្លាប់នេះនៅបន្តដល់សព្វថ្ងៃ។ ដូច្នេះពេលបើកប្រតិទិននេះឃើញសញ្ញាព្រះច័ន្ទពេញវង់ សូមដឹងថានោះជាថ្ងៃសីលធំ។ ថ្ងៃវិសាខបូជាគឺជាថ្ងៃពេញបូណ៌មីធំជាងគេក្នុងឆ្នាំ។

នៅតាមសាលារៀននិងស្ថាប័ននានា គេតែងរៀបចំកម្មវិធីរំលឹកវិសាខបូជាដែរ ដូចជាសម្តែងធម៌ខ្លីៗ ដង្ហែផ្កា និងសម្អាតវត្តអារាម។ សិស្សនិស្សិតអាចសួរគ្រូឬព្រះសង្ឃថា តើព្រះពុទ្ធទ្រង់បង្រៀនអ្វីដែលយកទៅប្រើក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃបាន។ ចម្លើយខ្លីបំផុតគឺ កុំធ្វើអំពើអាក្រក់ ធ្វើអំពើល្អ និងធ្វើចិត្តឲ្យស្អាត។ បើចាំឃ្លានេះបាន ថ្ងៃបុណ្យក៏មានន័យ។

ដើម្បីរកថ្ងៃវិសាខបូជានៅលើគេហទំព័រនេះ សូមបើកទំព័រខែឧសភាជាមុន ព្រោះជាទូទៅត្រូវខែនោះ។ រកមើលថ្ងៃដែលមានរូបព្រះនិងសញ្ញាពេញបូណ៌មី ហើយចុចចូលដើម្បីមើលព័ត៌មានចន្ទគតិលម្អិត ថាជាថ្ងៃ១៥កើតខែវិសាខ។ បើឆ្នាំណាមានអធិកមាស ថ្ងៃអាចរុញទៅខែមិថុនា ដូច្នេះកុំទាន់សន្និដ្ឋានពីឆ្នាំមុន។ មើលឆ្នាំបច្ចុប្បន្នជានិច្ច។

គ្រឿងបូជានីមួយៗក្នុងថ្ងៃនេះសុទ្ធតែមានអត្ថន័យ។ ផ្កាស្រស់រំលឹកថាជីវិតស្រស់ហើយក៏ក្រៀមទៅវិញ ទៀនភ្លឺរំលឹកព្រះបញ្ញាដែលបំភ្លឺភាពងងឹតនៃអវិជ្ជា និងធូបក្រអូបរំលឹកសីលដែលផ្សព្វផ្សាយកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ។ ពេលប្រគេនចង្ហាន់ គួរតាំងចិត្តថាបុណ្យនេះឧទ្ទិសដល់ព្រះគុណព្រះពុទ្ធ មិនមែនដើម្បីបង្អួតអ្នកដទៃទេ។ បើនាំកូនទៅ បង្រៀនឲ្យនិយាយពាក្យសុភាពក្នុងវត្ត កុំរត់លេងនិងកុំចោលសំរាម។

បញ្ជីត្រៀមខ្លួនខ្លីៗសម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យ៖ ទៅដល់វត្តមុនកម្មវិធីបន្តិច ស្លៀកពាក់ស្អាតសមរម្យ រៀបចង្ហាន់និងផ្កាទៀនធូបឲ្យហើយ ចូលរួមស្តាប់ធម៌ឲ្យចប់ ហើយចប់ពិធីជួយរើសសំរាមជុំវិញ។ បើវត្តមនុស្សច្រើន គួរអត់ធ្មត់តម្រជួរ ចតម៉ូតូនិងឡានឲ្យមានរបៀប។ បុណ្យធំត្រូវការចិត្តធំទូលាយ មិនមែនត្រូវការលុយច្រើនទេ។

ក្រៅពីពិធីនៅវត្ត ពុទ្ធបរិស័ទជាច្រើនទទួលសីលប្រាំបីមួយថ្ងៃមួយយប់ ដើម្បីរំលឹកព្រះគុណព្រះពុទ្ធ។ ព្រឹកឡើងតាំងចិត្តរក្សាសីល ល្ងាចឡើងសូត្រមន្តនិងអង្គុយសមាធិ។ បុណ្យដែលបានត្រូវឧទ្ទិសដល់ឪពុកម្តាយ ជីដូនជីតា គ្រូបាអាចារ្យ និងសព្វសត្វ។ ទម្លាប់ឧទ្ទិសបុណ្យនេះហើយដែលចងភូមិនិងវត្តឲ្យជាប់គ្នា។ បើមានចម្ងល់ពីព្រះធម៌ សូមសួរព្រះសង្ឃដោយសុភាព កុំអៀន ព្រោះថ្ងៃបុណ្យក៏ជាថ្ងៃរៀនធម៌ដែរ។

នៅតាមវត្តខ្លះ គេនិយមស្រោចទឹកពោធិព្រឹក្សនៅថ្ងៃបុណ្យនេះ ដើម្បីរំលឹកដល់ម្លប់ពោធិ៍ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់គង់ត្រាស់ដឹងក្រោម។ ទឹកតំណាងចិត្តត្រជាក់ស្រះស្រង់ ឯដើមពោធិ៍តំណាងបញ្ញាដែលរីកលូតលាស់។ ក្មេងៗអាចជួយស្រោចទឹកដោយសុភាព មិនបាច់ចាក់ច្រើនពេកទេ។ សំខាន់គឺពេលចាក់ទឹកត្រូវតាំងចិត្តថា សូមឲ្យសេចក្តីល្អក្នុងចិត្តបានលូតលាស់ដូចដើមពោធិ៍ដែរ។ ពិធីតូចមួយនេះងាយចងចាំ ហើយធ្វើឲ្យក្មេងយល់ធម៌តាមរយៈការប្រតិបត្តិផ្ទាល់។

ពិធីបុណ្យ

ពិធីបុណ្យធំៗដែលត្រូវថ្ងៃពេញបូណ៌មីមានច្រើន។ បុណ្យអកអំបុកនិងបុណ្យសំពះព្រះខែត្រូវថ្ងៃ១៥កើតខែកក្តិក ជាពេលដែលគេអរព្រះច័ន្ទពេញវង់និងអរបុណ្យទឹក។ ចេញវស្សាត្រូវថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអស្សុជ ជាថ្ងៃបញ្ចប់ការចាំវស្សាបីខែ។ មាឃបូជាត្រូវថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ ជាបុណ្យរំលឹកព្រះសង្ឃ។ វិសាខបូជាធំជាងគេ ត្រូវថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខ ជាថ្ងៃនៃព្រឹត្តិការណ៍ទាំងបី។ ក្រៅពីនោះមានសលាកភត្តនិងពិធីខែចេត្រជាដើម។ នៅលើប្រតិទិននេះ ថ្ងៃពេញបូណ៌មីទាំងនោះសម្គាល់ដោយរូបព្រះ សូមចុចមើលព័ត៌មានចន្ទគតិ។ បើចង់ដឹងថាបុណ្យណាត្រូវខែណា សូមបើកទំព័រខែនោះៗ ហើយរកថ្ងៃ១៥កើតដែលមានរូបព្រះ។

មាឃបូជា

មាឃបូជាគឺជាបុណ្យសាសនាធំមួយរបស់ខ្មែរ ត្រូវថ្ងៃ១៥កើតខែមាឃ ដែលត្រូវខែកុម្ភៈខាងសុរិយគតិ។ ពិធីនេះរំលឹកការជួបជុំដោយឯកឯងនៃព្រះសាវ័កមួយពាន់ពីររយហាសិបអង្គក្នុងសម័យព្រះពុទ្ធ ទើបគេហៅថាថ្ងៃព្រះសង្ឃ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់ជំនឿ មិនថាខ្មែរឬខ្មែរកាត់ចិន សុទ្ធតែចូលរួមតាមទំនៀមរៀងៗខ្លួន។ នៅថ្ងៃនេះគេនិយមទៅវត្តធ្វើបុណ្យប្រគេនចង្ហាន់ អង្គុយសមាធិ ស្តាប់ធម៌ និងដើរប្រទក្សិណជុំវិហារបីជុំ។ សូមមើលទំព័រខែកុម្ភៈនៅលើប្រតិទិននេះដើម្បីដឹងថ្ងៃពិតប្រាកដ ព្រោះថ្ងៃប្រែតាមព្រះច័ន្ទ។

មាឃបូជា

ពាក្យមាឃមកពីឈ្មោះខែទីបីក្នុងប្រតិទិនចន្ទគតិបុរាណរបស់ឥណ្ឌា ហើយក៏ជាឈ្មោះផ្កាយមួយដែលនៅជិតព្រះច័ន្ទពេញវង់នារដូវនោះដែរ។ ពិធីនេះប្រារព្ធនៅថ្ងៃពេញបូណ៌មីជាប់ជានិច្ច។ បើឆ្នាំណាមានអធិកមាសត្រូវរុញទៅពេញបូណ៌មីខែទីបួនវិញ។ នៅលើប្រតិទិននេះ សូមរកថ្ងៃ១៥កើតខែមាឃដែលមានរូបព្រះ នោះហើយជាថ្ងៃមាឃបូជា។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ សូមបើកទំព័រខែកុម្ភៈមើលថ្ងៃសុរិយគតិឲ្យច្បាស់ ព្រោះថ្ងៃពេញបូណ៌មីប្រែប្រួលតាមព្រះច័ន្ទ ហើយឆ្នាំអធិកមាសអាចរុញពិធីទៅខែក្រោយ។

មាឃបូជា

នៅកម្ពុជា ពិធីមាឃបូជាប្រារព្ធធំនៅតាមវត្ត ដូចជានៅភ្នំព្រះរាជទ្រព្យដែលមានមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ពីបីម៉ឺនទៅប្រាំម៉ឺននាក់ និងនៅភ្នំឧដុង្គដែលមានពុទ្ធបរិស័ទរាប់ពាន់នាក់ចូលរួមប្រគេនចង្ហាន់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ប្រជាជននិយមធ្វើបុណ្យ ធ្វើម្ហូបជូនចាស់ទុំនិងឪពុកម្តាយ សម្អាតផ្ទះសម្បែង និងនាំកូនចៅទៅវត្តដើម្បីស្តាប់ធម៌។ ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ យុវជនចូលរួមកាន់តែច្រើន ហើយវត្តជាច្រើនរៀបចំកម្មវិធីពេលល្ងាច។ ថ្នាក់ដឹកនាំនិងក្រសួងធម្មការក៏ជំរុញឲ្យសាលារៀនបង្រៀនពីអត្ថន័យនៃថ្ងៃនេះដែរ។ កាលពីឆ្នាំ២០១៩ ក្រសួងព័ត៌មានបានស្នើឲ្យផ្អាកការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងស្រវឹងនៅថ្ងៃមាឃបូជានិងវិសាខបូជា។ ក្រោយមក រដ្ឋាភិបាលបានដកមាឃបូជាចេញពីបញ្ជីថ្ងៃឈប់សម្រាកជាតិ ដើម្បីសម្រួលបន្ទុកថ្ងៃឈប់។ បើនៅឆ្ងាយពីវត្តធំ អាចទៅវត្តជិតផ្ទះបាន ព្រោះគ្រប់វត្តសុទ្ធតែប្រារព្ធពិធីនេះដែរ។ សូមមើលទំព័រខែកុម្ភៈនៅលើគេហទំព័រនេះ ព្រោះថ្ងៃប្រារព្ធប្តូរតាមព្រះច័ន្ទជារៀងរាល់ឆ្នាំ។