របៀបដំណើរការប្រតិទិនចន្ទគតិខ្មែរ

ប្រតិទិនចន្ទគតិ

ខែតាមចន្ទគតិទាំងអស់មាន ១២ខែ ៖

ស័ក៖ លំដាប់ឆ្នាំ ពីស័កទី១ ដល់ស័កទី១០ ៖ ឯកស័ក, ទោស័ក, ត្រីស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក។ សករាជ៖ ពុទ្ធសករាជ ដែលសរសេរជាអក្សរកាត់ថា ព.ស។ បើគិតតាមចន្ទគតិដំណើរនៃព្រះចន្ទមានខ្នើតមានរនោច ។ ការរាប់ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមរាប់ពីថ្ងៃ ១កើត ដល់ ១៥កើត បន្ទាប់មកថ្ងៃ ១រោច ដល់ ១៤រោចក្នុងខែសេស ឬ ១៥រោចក្នុងខែគូ ។ ខែសេស (មិគសិរ មាឃ ចេត្រ ជេស្ឋ ស្រាពណ៍ និងអស្សុជ) មានតែ២៩ថ្ងៃ ឯខែគូ (បុស្ស ផល្គុន ពិសាខ អាសាឍ ភទ្របទ និងកត្តិក) មាន៣០ថ្ងៃ ។ ខែសេសមាន២៩ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងខ្វះ១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ខែគូមាន៣០ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងលើស១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ១ឆ្នាំតាមចន្ទគតិមានចំនួន ៣៥៤ថ្ងៃ ឯសុរិយគតិមានចំនួន ៣៦៥ថ្ងៃ គឺតិចជាងសុរិយគតិ១១ថ្ងៃក្នុង១ឆ្នាំ។

នៅពេលគ្រប់៣ឆ្នាំ ខាងចន្ទគតិក៏សន្សំថ្ងៃបាន ៣៣ថ្ងៃ ។ នៅឆ្នាំដែលមាន៣៣ថ្ងៃនោះឯងទើបត្រូវបន្ថែមមួយខែទៀតត្រង់ខែអាសាឍ គឺ បឋមាសាឍមាន៣០ថ្ងៃ និង ទុតិយាសាឍមាន៣០ថ្ងៃ ។

ក្នុងឆ្នាំដែលបន្ថែមខែអាសាឍ២ដងនោះ មាន១៣ខែ ហៅថា ឆ្នាំអធិកមាស មាន៣៨៤ថ្ងៃ ហេតុនោះ ទើបមានគោលសម្រាប់ថែមខែអាសាឍ គឺ ៣៣៣២៣៣២ បានដល់ ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ ។ ឆ្នាំខាងចន្ទគតិចែកជា៣ គឺ ឆ្នាំបកតិមាស បកតិវារៈ ១ឆ្នាំមាន១២ខែ = ៣៥៤ថ្ងៃ, ឆ្នាំអធិកមាស បកតិវារៈ ១ឆ្នាំមាន១៣ខែ(អាសាឍ២ដង) = ៣៨៤ថ្ងៃ, ឆ្នាំបកតិមាស អធិកវារៈ ១ឆ្នាំមាន១២ខែ ដោយខែជេស្ឋមាន៣០ថ្ងៃ = ៣៥៥ថ្ងៃ ។ ការធៀបខែខាងចន្ទគតិ និង ខែខាងសុរិយគតិ គឺ មិគសិរ=ធ្នូ, បុស្ស=មករា, មាឃ=កុម្ភៈ, ផល្គុន=មីនា, ចេត្រ=មេសា, ពិសាខ=ឧសភា, ជេស្ឋ=មិថុនា, អាសាឍ=កក្កដា, ស្រាពណ៍=សីហា,ភទ្របទ=កញ្ញា, អស្សុជ=តុលា, កត្តិក=វិច្ឆិកា ។

ប្រតិទិនចន្ទគតិ

ប្រតិទិនខ្មែរមានទាំងចន្ទគតិ និងសុរិយគតិ។ ចន្ទគតិមាន ១២ ខែជាធម្មតា ប៉ុន្តែរៀងរាល់ ២–៣ ឆ្នាំ ខែអាសាឍត្រូវបន្ថែមមួយដង (អធិកមាស) ធ្វើឲ្យមាន ១៣ ខែ។ ខែសេសមាន ២៩ ថ្ងៃ ខែគូមាន ៣០ ថ្ងៃ។ មួយឆ្នាំចន្ទគតិមាន ៣៥៤ ថ្ងៃ (៣៨៤ ថ្ងៃបើមានអធិកមាស)។

របៀបប្រើនៅលើគេហទំព័រនេះ៖ ទំព័រថ្ងៃនីមួយៗបង្ហាញថ្ងៃចន្ទគតិ (១ កើត–១៥ កើត ១ រោច–១៤/១៥ រោច) ឈ្មោះខែចន្ទគតិ ឆ្នាំសត្វ ស័ក និងពុទ្ធសករាជ — គណនាដោយម៉ាស៊ីនរបស់យើង និងផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រតិទិនដែលបានផ្សាយ។ បើសេចក្តីជូនដំណឹងផ្លូវការខុសគ្នា សូមតាមសេចក្តីជូនដំណឹង។