បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
ដោយ Khmer Calendar editorial · អាប់ដេតចុងក្រោយ 2026-09-26
បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌជាពិធីបុណ្យ១៥ថ្ងៃឧទ្ទិសដល់ដូនតា ចាប់ពី១រោចដល់១៥រោចខែភទ្របទ (កញ្ញា-តុលា)។ ប្រជាជនទៅវត្តពីព្រឹកព្រលឹមប្រគេនម្ហូបដល់ព្រះសង្ឃ និងធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសដល់សាច់ញាតិប្រាំពីរសន្តាន។ ថ្ងៃចុងក្រោយបីថ្ងៃជាថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការ។

បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌជាពិធីបុណ្យធំរបស់ជនជាតិខ្មែរ ដើម្បីនឹករលឹកដល់ញាតិសន្តានដែលបានចែកឋានទៅ។ ពិធីនេះគោរពតាមប្រតិទិនចន្ទគតិព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយខ្មែរតែងហៅថា ពិធីសែនដូនតា ដែលមានឫសគល់តាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។
ពិធីប្រារព្ធចាប់ពីថ្ងៃ១រោច ដល់ថ្ងៃ១៥រោច ខែភទ្របទ ត្រូវនឹងខែកញ្ញា និងខែតុលា មានរយៈពេល១៥ថ្ងៃពេញ ដែលជាពិធីវែងជាងគេប្រចាំឆ្នាំ។ នៅថ្ងៃចុងក្រោយ រាជរដ្ឋាភិបាលតែងឱ្យឈប់សម្រាក៣ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានពេលធ្វើម្ហូបទៅវត្ត សែនឧទ្ទិសដល់ដូនតាដោយសេចក្តីនឹករលឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
គ្រួសារនីមួយៗតែងមមាញឹករៀបចំចង្ហាន់ បាយសម្ល នំចំណី ដើម្បីយកទៅប្រគេនព្រះសង្ឃ ហើយឧទ្ទិសកុសលដល់ញាតិទាំង៧សន្តាន។ កូនចៅដែលធ្វើការនៅឆ្ងាយតែងវិលមកស្រុកកំណើត ជួបជុំគ្រួសារ ហើយក្រោកពីព្រលឹមទៅវត្តជាមួយគ្នា។ នេះជាពេលដែលខ្មែរយើងបង្ហាញការដឹងគុណចំពោះអ្នកមានគុណដែលធ្លាប់ចិញ្ចឹមបីបាច់ពីមុនមក។
នៅតាមវត្តនានា ព្រះសង្ឃនឹងសូត្រធម៌ពេញមួយយប់ ដើម្បីឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកស្លាប់គ្រប់សន្តាន។
កិច្ចនៃពិធីបុណ្យ ភ្ជុំបិណ្ឌ
ពាក្យភ្ជុំបិណ្ឌសំដៅលើការប្រមូលផ្តុំដុំបាយ ដើម្បីឧទ្ទិសជូនដូនតាញាតិសន្តានទាំង៧ជាន់ ដែលធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជាមួយយើង។ កូនចៅត្រូវរៀបចំបាយម្ហូបយកទៅវត្ត ដើម្បីប្រគេនព្រះសង្ឃសូត្រធម៌បញ្ជូនកុសលទៅដល់អ្នកដែលបានល่วงលាប់ទៅ។
ពិធីធ្វើឡើងនៅខែភទ្របទ ពីថ្ងៃ១រោចដល់១៥រោចតាមចន្ទគតិ។ តាមទម្លាប់ចាស់ គេយកបាយបត្តបូរគ្របដោយល្ង ទៅរាប់បាត្រនៅព្រលឹមស្រាងៗ ជុំវិញព្រះវិហារ។ ព្រះសង្ឃនិមន្តដើរពីស្តាំទៅឆ្វេង បញ្ច្រាសទ្រនិចនាឡិកា ដែលតំណាងដល់លោកខាងមុខរបស់អ្នកស្លាប់។ ក្រោយរាប់បាត្រចប់ គេបន្តសូត្រធម៌បង្សុកូលនៅសាលាឆាន់ ដើម្បីបញ្ជូនចំណីអាហារទាំងនោះទៅដល់ព្រលឹងញាតិឱ្យបានទទួលគ្រប់ៗគ្នា។
បច្ចុប្បន្ន វត្តខ្លះរាប់បាត្រនៅសាលាឆាន់តាមភាពងាយស្រួល។ សូមសួរចាស់ទុំឬអាចារ្យប្រចាំវត្តរបស់លោកអ្នកពីទីកន្លែងនិងម៉ោងរាប់បាត្រ ដើម្បីបានចូលរួមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
សម្រាប់គ្រួសារដែលទៅជាលើកដំបូង សូមសួរអាចារ្យពីបញ្ជីចំណីដែលត្រូវរៀបចំ ដូចជាបាយ សម្ល នំអន្សម នំគម និងផ្លែឈើ។ គួរទៅដល់វត្តមុនម៉ោង៤ព្រឹក ព្រោះរាប់បាត្រចាប់ផ្តើមពីព្រលឹម ហើយមនុស្សច្រើនកកកុញនៅថ្ងៃចុងក្រោយ។ ក្រោយសូត្រធម៌ចប់ កុំភ្លេចផ្សាយកុសលឧទ្ទិសឱ្យបានគ្រប់ៗគ្នា។
ការសែន កន្ទោងបាយ
កន្ទោងបាយគឺជាបាយដែលគេពូនជាដុំតូចៗ ពី១ដុំដល់១៥ដុំ តំណាងឱ្យថ្ងៃ១រោចដល់១៥រោច។ គេយកទៅដាក់នៅតាមផ្លូវបែកជាបី ឬបែកជាបួន ឬនៅជ្រុងរបងវត្ត។
គេជឿថាការដាក់បែបនេះនឹងហៅព្រលឹងអនាថាឱ្យជួយនាំផ្លូវញាតិរបស់យើងមកទទួលចំណី។ ព្រោះគ្រួសារខ្លាចញាតិរកវត្តទាំង៧មិនឃើញ ហើយខឹងកូនចៅ។ នេះជាទំនៀមប្រជាប្រិយក្រៅពីការប្រគេនព្រះសង្ឃ សូមធ្វើតាមការណែនាំរបស់វត្ត។ ខ្លះដាក់នៅមុខផ្ទះឬក្រោមដើមឈើធំតាមទម្លាប់តំបន់។
ពិធីកាន់បិណ្ឌ
ពិធីកាន់បិណ្ឌគឺជាផ្នែកដំបូងនៃភ្ជុំបិណ្ឌ មានរយៈពេល១៤ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃ១រោចដល់១៤រោច ខែភទ្របទ។ ចំណែកព្រះរាជពិធីកាន់បិណ្ឌរបស់ព្រះមហាក្សត្រធ្វើ៥ថ្ងៃ ពីថ្ងៃ១១រោចដល់១៥រោច។
ដើម្បីចូលរួមកាន់បិណ្ឌ ពុទ្ធបរិស័ទត្រូវរៀបចំផ្កាបិណ្ឌ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល៦០សង់ទីម៉ែត្រ ធ្វើពីឈើមាន៥ថ្នាក់ ពីធំនៅក្រោមទៅតូចនៅលើ តុបតែងដោយពណ៌ស្រស់ស្អាត និងមានទង់ក្រពើនិងរូបនាគជាគ្រឿងលម្អ។ គ្រួសារនីមួយៗជ្រើសរើសថ្ងៃកាន់តាមវេន ដើម្បីបានទៅវត្តគ្រប់គ្នា។
ផ្កាបិណ្ឌនេះតំណាងឱ្យការបូជាចំពោះព្រះកេសានៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ពេលព្រះអង្គកាត់សក់ចាករាជសម្បត្តិចេញសាងផ្នួស។ ដូច្នេះចង្ហាន់កាន់បិណ្ឌដែលមានផ្កាបិណ្ឌរួមជាមួយ ត្រូវបានចាត់ថាខុសពីចង្ហាន់បិណ្ឌបាត្រធម្មតា ព្រោះចង្ហាន់នេះឧទ្ទិសចំពោះបុព្វការីជនដោយផ្ទាល់។ សូមទៅវត្តនៅព្រលឹម រៀបចំចង្ហាន់ឱ្យរួចមុនព្រះសង្ឃនិមន្តរាប់បាត្រ ហើយសួរអាចារ្យពីរបៀបដាក់ផ្កាបិណ្ឌឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
តាមទម្លាប់ គ្រួសារនៅភូមិเดียวกันបែងវេនគ្នាកាន់ ដើម្បីឱ្យវត្តមានចង្ហាន់គ្រប់១៤ថ្ងៃ។ ចំណីសម្រាប់កាន់បិណ្ឌមានបាយ សម្លការី នំអន្សម បង្អែម និងផ្លែឈើតាមរដូវ។ បើមិនច្បាស់ពីរបៀបរៀបចំផ្កាបិណ្ឌ សូមសួរអាចារ្យឬចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យនៅវត្តជាមុន ព្រោះវត្តនីមួយៗមានទម្លាប់ខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច។